Türkiye’de sağlık sektöründe yaşanan kur krizi derinleşiyor. Prostat ve meme kanseri gibi hayati öneme sahip hastalıkların tedavisinde kritik rol oynayan Zoladex adlı ilaç, son birkaç aydır eczanelerde mevcut değil. Bu ilaç, prostat ve meme kanserinin yanı sıra endometriozis gibi kadın hastalıkları ve yardımcı üreme tedavilerinde de kullanılmakta. Uzmanlar, bu ilacın muadilinin olmadığını ve hastalar için hayati öneme sahip olduğunu belirtiyor. Eczacılar ve sağlık meslek örgütleri, Zoladex’in artık ecza depolarında ve eczanelerde mevcut olmadığını vurguluyor.
Sağlık Bakanlığı’nın 24 Nisan 2026 tarihinde yayımladığı Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nde Zoladex’in ruhsatının 7 Kasım 2025 tarihinde askıya alındığı bilgisi yer almakta. BBC Türkçe’nin sağlık sektöründen edindiği bilgilere göre, AstraZeneca şirketinin “ticari gerekçelerle” ilacın satışını durdurma kararı aldığı iddia ediliyor. Ancak AstraZeneca, BBC Türkçe’ye gönderdiği yazılı açıklamada, ilacın satış durdurma iddiasını kesin olarak yalanlamadı. Şirket, ilaç portföyünün düzenli olarak gözden geçirildiğini ve sürdürülebilir erişimin sağlanması için çalışmalarını sürdürdüğünü belirtti. Sağlık Bakanlığı’na bağlı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) ise bu konudaki sorulara yanıt vermedi.
Türk Eczacıları Birliği (TEB) Başkanı Mehmet İrfan Demirci, hastaların tek tek eczaneleri dolaşarak Zoladex aradığını ifade etti. Demirci, “Son birkaç aydır ilacı depolarda bulamıyoruz” diyerek bu sorunun acilen çözülmesi gerektiğini vurguladı. Bazı ilaç firmalarının Türkiye’deki ilaç fiyatlandırma sistemine itiraz ettiğini ve bu nedenle kârlı bulmadıklarını belirten Demirci, ilaçların sadece ticari perspektiften değerlendirilmemesi gerektiğini, bu durumun halk sağlığı açısından büyük bir sorun oluşturduğunu kaydetti.
AstraZeneca’nın son beş yılda Türkiye’de kaç kutu Zoladex satıldığını, satış durdurma kararının gerekçesini ve bu kararın halk sağlığı üzerindeki olası etkilerini sorguladık. Şirket, kaynakları optimize etme ve yenilikçi ilaçlara odaklanma amacıyla talepleri ve tedarik dinamiklerini gözden geçirdiklerini açıkladı. Ayrıca, hastaların tedavi sürekliliğinin sağlanması için yerel yetkililerle sürekli iletişim halinde olduklarını belirtti.
Zoladex’in iki farklı formu mevcut: 3.9 mg’lık ve 10.8 mg’lık formlar. Birinci form aylık, diğeri ise üç aylık kullanıma sahiptir. TEB verilerine göre, 2025 yılında her iki formda toplamda yaklaşık 150 bin kutu Zoladex satılmıştır. 2022 yılındaki satış rakamı ise yaklaşık 200 bin kutuydu. Türkiye’de ortalama 30 bin hastanın Zoladex kullandığı tahmin ediliyor, ancak bu sayı yalnızca satılan kutu miktarına dayanarak yapılmış bir varsayımdır.
Hastalar, ruhsatlı ilaç listesinde yer almayan ilaçlar için Türk Eczacıları Birliği aracılığıyla bireysel başvuru yaparak ithalat talep edebiliyor. Ancak Demirci, bu sürecin uzun ve maliyetli olduğunu, hastaların doktorlarından rapor almasının ve Sağlık Bakanlığı’nın onayının gerektiğini belirtiyor. İthalat aşamasında ilacın fiyatı, ithalat yapılacak ülkedeki bedeli ve güncel döviz kuru üzerinden hesaplanmaktadır. Bu durum, hastaların tedavi süreçlerini olumsuz etkileyen bir durum olarak karşımıza çıkıyor.
